HAVAYOLU İLE SEYAHAT EDEN YOLCULARIN HAKLARI

Havayolu ile seyahat eden yolcularımızın hakları; Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen ve 01.01.2012 tarihinde yürürlüğe giren yönetmelik ve 02.09.2015 tarihli Yolcu Hakları Uygulama Esasları Genelgesi ile belirlenmiştir.

Bu yönetmelik ve genelgelerle, havayolu ile seyahat eden yolcularımızın sahip olduğu haklar ve bu hakların geçerli olduğu durumlar ile yolcuların uçağa kabul edilmediği, uçuşlarının iptal edildiği ve uçuşlarının ertelendiği durumlardaki asgari hakları belirlenmiş ve düzenlenmiştir.

Buna göre;

Yolcuların geçerli belgeleriyle zamanında havalimanına gelmesine rağmen ya da arz fazlalığı nedeniyle uçağa kabul edilmemeleri durumunda uçuşu gerçekleştirecek havayolu firması tarafından; rezervasyonundan ya da uçuşundan feragat edecek gönüllü yolcular bulmak için duyuru yapılır. 

Bu durumda gönüllülere;

  • Bilet ücretinin iade edilmesi ve seyahat başlangıç noktasına ücretsiz götürülmesi,
  • Son varış yerine güzergâh değişikliği sağlanması,
  • Uygun göreceği daha sonraki bir tarihte, benzer taşıma şartları altında güzergâh değişikliğinin yapılması,

seçeneklerinden birisi sunulur.

Yolcular kendi istekleri dışında uçuşa kabul edilmedikleri durumlarda; tazminat, bilet ücreti iadesi veya güzergâh değişikliği haklarından birisini talep edebilirler. Ayrıca, ikram, haberleşme, konaklama ve ulaşım isteme haklarına da sahiptirler.

Uçuşu gerçekleştiren havayolu firması, iç hat uçuşları için 100 Euro, dış hat uçuşlarında ise 200-600 Euro arasında yolculara ödeme yapmak zorundadırlar. Bu bedeller uçuş mesafesine göre belirlenmekte olup, yolculara bilet alım tarihindeki kur hesaplanarak Türk Lirası cinsinden yapılmaktadır.

Ayrıca yolculara;

  • 2-3 saatlik gecikmelerde makul ölçülerde sıcak veya soğuk içecek ikramları,
  • 3-5 saat arası gecikmelerde, sıcak ve soğuk içecekler ile günün zamanına göre kahvaltı ya da yemek,
  • 5 saat ve üzeri gecikmelerde, sıcak ve soğuk içecekler ile günün zamanına göre kahvaltı ya da yemek ve ilave sıcak soğuk içecekler ile ilave hafif ara yemeği,
  • Bir ya da daha fazla gece konaklama gerektiğinde, otelde veya uygun bir konaklama tesisinde konaklama,
  • Havaalanı ve konaklama tesisi arasında ulaşım,
  • Süre kısıtlaması olmadan iki telefon görüşmesi, faks hizmeti ya da e-posta hizmeti verilir.

Uçuşu iptal edilen yolculara ise havayolu firması tarafından;

  • Bilet ücretinin iade edilmesi ve seyahat başlangıç noktasına ücretsiz götürülmesi,
  • Son varış yerine güzergâh değişikliği sağlanması,
  • Uygun göreceği daha sonraki bir tarihte, benzer taşıma şartları altında güzergâh değişikliğinin yapılması,

seçeneklerinden birisi sağlanır.

Yolcular planlanan hareket zamanından en az iki hafta öncesinde iptalden haberdar edilmedikleri takdirde; planlanan hareket zamanından iki hafta ile yedi gün öncesinde iptalden haberdar edilmedikleri, kendilerine planlanan hareket saatinden en fazla iki saat önce kalkışlarına ve son varış yerlerine planlanan varış saatinden en fazla dört saat sonra ulaşmalarına olanak veren güzergâh değişikliği teklif edilmediği sürece, tazminat alma hakkına sahiptirler.

Yolcular, planlanan hareket saatinden yedi günden kısa zaman öncesinde iptalden haberdar edilmedikleri ve planlanan hareket saatinden en fazla bir saat önce ayrılmalarına ve son varış yerlerine planlanan varış saatinden en fazla iki saat sonra ulaşmalarına olanak veren güzergâh değişikliği teklif edilmediği sürece, yine tazminat alma hakkına sahip olurlar.

Yolcular iptalden haberdar edildiklerinde, uçuşu icra eden havayolu firması kendilerine olası alternatif ulaşım yolları hakkında da bilgi vermek zorundadır. Uçuşu icra eden havayolu firması, tüm tedbirleri almasına rağmen olağanüstü hallerin iptale neden olduğunu kanıtlayabildiği takdirde, tazminat ödemekten kurtulur. Yolcu iletişim bilgisinin, havayolu firması tarafından talep edilmesine karşın havayolu firmasına verilmemesi veya yanlış verilmesi durumunda, havayolu firması yine sorumluluktan kurtulur.

Uçuşunuz tehir edildiyse, uçuşu gerçekleştiren eden havayolu firması uçuşun, planlanan hareket saatinden itibaren;

  • 1500 kilometreden daha kısa ve iç hatlardaki uçuşlar için iki saat veya daha fazla,
  • 1500 ile 3500 kilometre arası uçuşlar için üç saat veya daha fazla,
  • 3500 kilometreden daha uzun uçuşlar için dört saat veya daha fazla,

tehir edilmesini beklediğinde, yolcularımıza ikram ve haberleşme haklarını teklif etmek zorundadır.

Tehir en az beş saat olduğunda, yolcumuz bilet ücretinin iadesini ve seyahatinin başlangıç noktasına ücretsiz götürülmesini isteme hakkına sahiptir.

Beklenen hareket saati, önceden ilan edilmiş hareket saatinden sonraki gün veya günler içerisinde olduğu takdirde, yolcularımızın barınma ve ulaşım hakkı vardır.

Yolcular, biletin satın alındığı hizmet sınıfından daha alt bir hizmet sınıfına yerleştirilirse;

  • 1500 Km veya daha kısa uçuşlar için, bilet ücretleri arasındaki farkın iadesine ilave olarak, bilet ücretinin %30’u,
  • 1500 ile 3500 Km arası uçuşlar için, bilet ücretleri arasındaki farkın iadesine ilave olarak, bilet ücretinin %50’si,
  • 3500 Km üzerinde uçuşlar için, bilet ücretleri arasındaki farkın iadesine ilave olarak, bilet ücretinin %75’i 

havayolu firması tarafından yolculara ödenir.

Havayolu firması, yolcuları biletin satın alındığı hizmet sınıfından daha üst bir hizmet sınıfına yerleştirildiği takdirde, herhangi bir ek ücret talep edemez.

Uçağa kabul edilmeme, iptal ve her türlü tehir söz konusu olduğunda, hareket kabiliyeti kısıtlı yolcular ve refakatçileri ile tek başına seyahat eden çocuklar, ihtiyaçlarının karşılanması sırasında özel ilgi gösterilme ve en kısa sürede hizmet alma hakkına sahiptir.

Havayolu firması, uçağa kabul edilmeme, iptal ve en az iki saatlik bir tehirden etkilenen her yolcuya, tazminat ve yardım kurallarını belirleyen yazılı bir bildirim sunmakla yükümlüdür.

Yolcuların söz konusu hakları hiçbir şekilde sınırlanamaz. Yolcu haklarına aykırı davranılması halinde, yolcuların kanun yollarına başvuru hakkı saklıdır.

Olağanüstü durumlar hariç, havayolu firmasından kaynaklanan sebeplerle bir sorun yaşadığınızda; öncelikle seyahat ettiğiniz havayolu firmasıyla irtibata geçiniz. Sorununuz çözülmediyse, şikâyetiniz ve daha fazla bilgi için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’ne 444 60 01 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. 

Yolcuların muhtemel tüm sorunlarının muhatabı olan havayolu firmaları, T.C. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından denetlenmektedir.

KARAYOLU İLE SEYAHAT EDEN YOLCULARIN HAKLARI

Karayolu ile seyahat eden yolcuların hakları 08.01.2018 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nde açıklanmıştır.

Bu Yönetmeliğin amacı, karayolu taşımacılık faaliyetlerini ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek; taşımacılık faaliyetlerinde düzeni ve güvenliği sağlamak; taşımacı, acente, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri taşımacılık faaliyetleri için mali yeterlilik, mesleki yeterlilik, mesleki saygınlık ilkelerine uygun olarak pazara giriş şartları ile bu faaliyetlerde bulunanların, gönderenlerin, yolcuların, çalışanların haklarını, sorumluluklarını, yükümlülüklerini tespit etmek; taşımacılık faaliyetlerinde istihdam edilenler ile taşımacılık faaliyetlerinde yararlanılan taşıt, araç, gereç, yapı, tesis ve benzerlerinin niteliklerini belirlemek; karayolu taşımalarının diğer taşıma sistemleriyle birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini, denetimini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır. 

1.    YOLCUNUN HAKLARI

1.1.   Tarifeli yolcu taşımalarında, her yolcu için ayrı ayrı yolcu taşıma bileti düzenlenir.

1.2.    Yolcular için ayrılmış oturma yerleri numaralıdır. Yolcular için ayrılmış ve numaralandırılmış olan oturma yerlerinin dışında yolcu taşınamaz. Bir yolcuya satılmış olan oturma yeri bir başkasına satılamaz.

1.3.    Otobüs firması, otobüs hareket saatinin 24 saat öncesine kadar yapılacak müracaatlarda, bilet ücretinin tamamını iade etmek, otobüs hareket saatinden 12 saat öncesine kadar yapılacak müracaatlarda ise 6 ay geçerli açık bilet düzenlemek zorundadırlar. Yetki belgesi sahibi tarafından, yapılacak seferin iptal edilmesi halinde, bilet ücreti hak sahibine iade edilir.

1.4.    Yolcunun 30 kilograma kadar olan bagajı ücretsiz taşınır. Bagajlar, bagaj sahibi yolcunun bilet bilgilerine göre iki parça olarak düzenlenmiş etiketlerle etiketlenir. Bu etiketin bir parçası bagaja bağlanır/yapıştırılır, diğer parçası ise, yolcu taşıma biletine yapıştırılır ve yolcu bilgileri ile bagaj bilgileri elektronik olarak da eşleştirilir. Yolcunun birden fazla bagajı olması halinde, bu fıkradaki işlemler her bagaj için tekrarlanır.

1.5.   Taşıtın bagaj taşınmasına mahsus bölümleri dışında eşya taşınamaz. Taşımanın yapıldığı taşıtta, yolcuların etiketlenmiş bagajları dışında hiçbir bagaj taşınamaz. Taşıtın izin verilen azami yüklü ağırlığını aşacak şekilde bagaj yüklenemez ve taşınamaz. Yolcu beraberinde olmayan ticari eşya ve kargo taşınamaz.

1.6.   Aşı karneli kedi, köpek (tehlike arz edenler hariç) ve kuş (saka, muhabbet kuşu veya kanarya) gibi evcil hayvanlar, özel kafesleri kilitli olmak şartıyla bagaj taşımaya mahsus bölümün dışında hayvan sahibi yolcunun kucağında veya oturduğu koltuğun önünde de taşınabilir.

1.7.   Yolcu taşımalarında, tehlike oluşturabilecek yanıcı, yakıcı, parlayıcı, patlayıcı, zehirli, bulaşıcı, radyoaktif ve benzeri nitelikteki yolcu eşyası, taşıtın bagaj bölümü de dahil olmak üzere taşınamaz.

1.8.   Otobüs firmaları tarafından, taşıma sırasında yolcuya ikram edilen yiyecek ve içecek maddelerinin; 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa uygun olması ve ambalajlı olması ile sıcak servis yapılmaması zorunludur.

1.9.   Otobüs firmalarının, sefere gönderdikleri taşıtları kullanan taşıt şoförleri ve yolculara hizmet eden personeller; trafiğin seyir ve güvenliğini tehlikeye düşürecek, yolcuları rahatsız edecek, genel ahlaka ve adaba aykırı tutum ve davranışlarda bulunamazlar. Bu maddede belirtilen personelin mesleki saygınlığını kaybetmesi halinde, bu personelin iş akdinin otobüs firması tarafından feshedilmesi zorunludur.

1.10. Otobüs firmaları, taşıtlarında, yolcularını bilgilendirme amaçlı duyurular dışında, ortama sesli ve/veya görüntülü yayın veremezler. Bu taşıtlarda sesli ve/veya görüntülü yayın yapılmak istenilmesi halinde; bu yayınların bireysel (kapalı devre) yapılmasını sağlamakla yükümlüdürler.

1.11.  Otobüs firmaları, taşıtlarında her 9 koltuk için en az 1 adet boyun korsesi bulundurmakla yükümlüdürler.

1.12.  Otobüs firmasının belediye sınırları içinde terminal dışındaki indirme bindirme ceplerinde yolcu indirip bindirebilmesi için, bu ceplere UKOME’nin ve/veya il ve/veya ilçe trafik komisyonlarının izin vermesi gerekir.

1.13.   Grup yolcu taşımacılığında; seyahatin başladığı veya bittiği nokta aynı olmak üzere, otomobil ile 20 koltuk kapasitesine kadar olan otobüslerde en az 1, 20 koltuk kapasitesinin üzerinde olan otobüslerde ise en az 2 kişiden oluşan ve otomobillerde sadece 1, 20 koltuk kapasitesine kadar olan otobüslerde en fazla 3, 20 ile 30 arasında koltuk kapasitesine sahip otobüslerde en fazla 5, 30 koltuk ve üzeri koltuk kapasitesine sahip otobüslerde ise en fazla 6 grup yolcunun taşınması yapılabilir.

1.14.    Otobüs firmasının Karayolları Taşıma Yönetmeliği kapsamında verdikleri hizmetlerden yararlanan yolcuların, 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümlerinden doğan hakları saklıdır.

1.15.    Otobüs firmaları hizmetten yararlananlara kusursuz hizmet vermek zorundadırlar. Kusursuz hizmet, hizmetten yararlananların hakkıdır.

1.16.    Yolcu taşımalarında, yetki belgesi sahipleri; yolcular ile sürücüler ve bunların yardımcılarına gelebilecek bedeni zararlar için, bu Yönetmelikte belirtilen zorunlu sigortaları yaptırmak zorundadırlar. Uluslararası yolcu taşımalarında, seyahatin Türkiye hudutları dışındaki bölümü ile ilgili sigorta konusu Hazine Müsteşarlığınca yapılan düzenlemelere tabidir. Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamındaki yolcu taşımalarında; 2918 sayılı Kanunda tanımlanan zorunlu mali sorumluluk sigortası ile 3/6/2007 tarihli ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanununa dayanılarak çıkarılan karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası, yaptırılması zorunlu olan sigortalardır. Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamında yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunacaklar, zorunlu mali sorumluluk sigortası ve karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası bulunmayan taşıtlarını sefere çıkaramazlar.

1.17.    Sınır kapılarında ve tampon bölgelerde yolcu aktarma, indirme, bindirme yapılamaz. Yolcuların sınır kapısından yaya olarak geçmek suretiyle bir başka taşıta binmesine müsaade edilmez.

2.     YOLCUNUN SORUMLULUKLARI

2.1.   Yolcular, trafiğin seyir ve güvenliğini tehlikeye düşürecek, diğer yolcuları rahatsız edecek, genel ahlaka ve adaba aykırı tutum ve davranışlarda bulunamazlar. Taşıtın teknik donanımını olumsuz etkileyebilecek hiçbir cihazı kullanamazlar.

2.2.   Yolcular seyahat süresince yolcu taşıma biletlerini yanlarında bulundurmak zorundadırlar.

2.3.   Yolcular taşımacının güvenlik yönünden almış olduğu tedbirlere uyarlar, aksi halde doğacak sonuçlardan sorumlu olurlar.

Yukarıda yayınladığımız “Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Hakları” ve “Karayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Hakları” bilgilendirme amaçlı olup, Globy Turizm ve Konaklama Hizmetleri A.Ş. (By Tatilos Turizm Seyahat Acentası) bilgilerin doğruluğundan dolayı hiçbir sorumluluk taşımamaktadır. Güncel bilgiler için seyahat tarihinizden önce seyahat edeceğiniz taşıma firmasının web sitesini ziyaret etmenizi öneririz.